“Een uniek gebouw waarvan er maar twee in Nederland zijn”

De bouw van de botenloods maakte in 1881 onderdeel uit van de uitbreiding van Fort Sabina. “Het Ministerie van Oorlog liet de botenloods met een torpedoloods ernaast bouwen”, vertelt penningmeester Ans Wijtvliet van Stichting Botenloods Sabina. “Helaas is de torpedoloods in 1984 gesloopt.”
De loodsen waren onderdeel van een nieuwe kustverdedigingstactiek. Daarbij werd gebruik gemaakt van schoktorpedo’s. Dat waren explosieven die met kettingen in het water werden geplaatst om vijandelijke schepen tegen te houden.

102 torpedisten
De nieuwe verdedigingstactiek bracht ook meer militairen naar Fort Sabina. “Rond het begin van de 20^e eeuw waren hier 540 manschappen”, aldus Ans. “Daar waren 102 torpedisten bij. De verdediging werd zeer serieus genomen. In Brielle staat ook een botenloods. Daar waren ook zo’n 500 manschappen gelegerd. Die gingen gezamenlijk dan ook weer naar Den Helder. Op deze drie plaatsen konden de grote waterwegen verdedigd worden met de schoktorpedo’s. Daarom is de botenloods van Fort Sabina ook zo’n uniek gebouw. Er zijn er maar twee van in Nederland. Bijzonder is ook dat alle drie de hellingen er nog zijn. Via die hellingen kwam je indertijd in de Heijningse haven uit en vanuit daar kon je naar het Volkerak varen.”

1,9 miljoen
Enkele jaren geleden ontstond het idee om de inmiddels verpauperde botenloods te renoveren. Samen met de provincie Noord-Brabant wist Stichting Botenloods Sabina het Rijk zover te krijgen dat het met 1,9 miljoen euro over de brug kwam. “Eind 2024 is de aannemer begonnen met opruimen, samen met onze vrijwilligers en Werkpleiners”, meldt de penningmeester. “In maart 2025 is de bouw gestart. Die verliep redelijk volgens plan. Alleen in januari lagen we er twee weken uit door de sneeuw. Aan het eind hebben we net de geplande opleveringsdatum niet gehaald. Maar rond 21 mei moet het klaar zijn.”

Drie delen
De botenloods bestaat uit drie delen: een dicht compartiment, een binnentuin en een open terras. “Boven op het dak van het overdekte gedeelte liggen zonnepanelen. Die worden ook gebruikt voor de elektrovoorziening van het fort. Dat is een grote stap in de verduurzaming.”
Het is nog onduidelijk waar de botenloods voor gebruikt gaat worden. “Daar gaan we met de gemeente nog over in overleg”, zegt Ans. “We zoeken een huurder, Ook blijkt dat de horeca geïnteresseerd is, vanwege de ruimte. Het is in totaal drie keer 300 vierkante meter. En dan ook nog eens met prachtig uitzicht op het achtergelegen natuurgebied. Door de openingen lijkt het wel een schilderij.”

Nazaten
De stichting zoekt niet alleen toekomstige gebruikers, maar ook nazaten van op Fort Sabina gelegerde torpedisten. “Dat waren stoere, jonge knapen. Een aantal moet hier in de buurt gebleven zijn en een gezin gesticht hebben. Wij willen heel graag een verhaal rondom een van die torpedisten maken, zoals we indertijd op het fort ook met de Canadese soldaat Walter Veness hebben gedaan.” Nazaten van een torpedist die op het fort gelegerd waren kunnen mailen naar Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.